De oorsprong van Tiel.

De loop van de rivieren in de Betuwe, het gebied waar later Tiel zou ontstaan, stroomden de rivieren van oost naar west. Deze stromingen hebben zichtbare sporen nagelaten, zoals de  verzanding van brede rivieren, het ontstaan van smalle nieuwe rivieren en de sedimentatie van zand en klei. Het oudste gedeelte van het huidige Tiel is op de stroomgordel van rivier de Linge gelegen, welke lange tijd onderdeel was van rivier de Waal.

De Waal liep vanaf zijn ontstaansperiode rond  200 v. Chr. stroomafwaarts door het dal van de Linge. Rond 300 na Chr. vond een stroomgordelverlegging (avulsie) plaats, met de huidige loop van de Waal tot gevolg. Deze avulsie was waarschijnlijk veroorzaakt door  de nabijheid van actieve breuklijnen van de Peelhorst, die ter plaatse van Tiel de stroomgordel kruisen. De oude hoofdtak van de Waal werd dus verlaten en vervolgens overgenomen door de Linge.

De Linge, een zijtak van de Waal, was toentertijd ongeveer 50 meter breed en 7 meter diep en stroomde door tot diep in het achterland. Ook bestonden via de Linge en Waal verbindingen met de Lek, Zoel en Maas. Deze factoren maakten het knooppunt van de Linge en Waal tot de ideale locatie voor een nederzetting (zie afbeelding). En niet veel later, in de 9de eeuw, zien we op die plek dan ook de eerste sporen van Tiel verschijnen. Het ontstaan van Tiel, als handelsnederzetting althans, is ook te verklaren uit de ondergang van het nabij gelegen Dorestad in dezelfde periode. Waarschijnlijk bestond behoefte aan een nieuwe, strategisch gelegen nederzetting, die de rol van het  befaamde Dorestad over zou nemen.

De stad Tiel heeft een rijk verleden, met wortels die tot in de 9de eeuw na Chr. reiken. Zo dateert de eerste (betrouwbare) historische vermelding van Tiel uit een oorkonde uit het jaar 889, waarin de schenking van goederen in Tiel aan graaf Gerulf wordt beschreven.

Vanaf dit moment in de geschiedenis komen we de naam met grotere regelmaat in de bronnen tegen en ontstaat het beeld dat Tiel van de 9de tot 12de eeuw een aanzienlijk rol in onze geschiedenis heeft gespeeld. Deze rol heeft de nederzetting met name te danken aan de belangrijke handelsfunctie die het gedurende de 10de tot 12de eeuw vervulde. De handelscontacten van Tiel beperkten zich niet tot de eigen contreien, maar strekten zich uit tot in Engeland, Scandinavië en het Duitse Rijnland. Bovendien is uit zowel historische als archeologische bronnen bekend dat het middeleeuwse Tiel over een Koninklijke munt en tolrecht beschikte, hetgeen de handelsfunctie enigszins verklaart.

Naast deze Koninklijke voorrechten huisvestte Tiel vanaf de 9de eeuw tevens al een klooster, kerk en Koninklijke burcht. De historische bronnen stammen veelal uit de Middeleeuwen en bestaan in de vorm van oorkonden, regesten, kronieken en annalen. Sinds de jaren 50 van de vorige eeuw worden al opgravingen verricht, waarbij veelvuldig belangrijke informatie over de geschiedenis van de nederzetting aan het licht is gekomen vormen de archeologische bronnen. Er zijn volgens (veel gegevens in dozen verdwenen, zonder ooit geanalyseerd te zijn. Van een volledige publicatie is dus nog geen sprake. (Masterscriptie N.v.d.V. 30 juni 2011, UVA)

Door deze site te te gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring te bieden. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten